Günlük olarak yediğimiz yiyeceklerin miktarı, kalitesi ve çeşitliliğiyle ilgili bir dizi öneri ve kurala uyulduğunda oluşturulan diyet doğru ve dengelidir. Gün içinde enerjik hissedebilmeniz için tükettiğiniz besinlerin kalori değerleri dengeli olmalıdır.
Günlük olarak yediğimiz yiyeceklerin miktarı, kalitesi ve çeşitliliğiyle ilgili bir dizi öneri ve kurala uyulduğunda oluşturulan diyet doğru ve dengelidir. Gün içinde enerjik hissedebilmeniz için tükettiğiniz besinlerin kalori değerleri dengeli olmalıdır. Bu demek oluyor ki; vücudunuzun sağlıklı işlemesi için tüketmeniz gereken tüm besinler diyetinizde bulunmalıdır.
Dengeli Beslenmede Neden Çeşitlilik Önemlidir?
Tüm beslenme ihtiyaçlarını karşılayabilecek tek gıdaya sahibiz. Bu gıda anne sütüdür ve 8/12 ay arası bebeklik döneminde sahip olduğumuz mucizevî bir besindir. Yetişkinler olarak ise; vücudumuzun düzgün çalışması için gerekli tüm besinleri doğru miktarlarda tüketmeliyiz. Vücudumuz tarafından kolay özümsenerek faydalı olmasının en basit ve güvenli yolu, yenen besinleri çeşitlendirmek ve en uygun şekilde öğünlere bölmektir. Beslenme çeşitliliği sağlığınıza denge getirecektir. Bu beslenme yöntemi metabolik dengesizliklerden sizi koruduğu gibi vitamin, mineral veya diğer maddelerin takviyelerine çok az ihtiyaç duymanızı sağlayacaktır.
Makro besinler ve Mikro besinler
Vücudumuz, yiyeceklerde bulunan hemen hemen tüm besinleri bünyesinde bulundurur. Bunlar makro ve mikro besinler olarak ikiye ayrılır;
- Makro besinler; şekerler, yağlar ve proteinlerdir.
- Mikro besinler; vitaminler ve minerallerdir.
Dengeli bir diyeti takip etmek için, doğru miktarlarda makro ve mikro besin almanız gerekir. Ayrıca günlük kalori alımının her birimizin enerji ihtiyacından bağımsız olarak, belirli oranlara bölünmüş olması tavsiye edilir. Her gün tükettiğimiz kalorilerin %15’inin proteinden, %25-30’un yağdan ve %55-60’ın şekerdendir. Bu oranları dikkate almanız dengeli bir beslenme konusunda sizi destekleyecektir.
İnsan vücudunun ihtiyaçları ve gıdalarda bulunan besin maddelerinin işlevleri
Vücudumuzun sağlıklı kalabilmesi için bazı faktörlere ihtiyaç vardır;
- Sıcaklığını sabit tutması ve günlük aktivitelerde (uyku dâhil) harcayabileceği enerjiye sahip olması gerekir. Enerji adı verilen bu işlev yağlar, şekerler ve proteinler tarafından gerçekleştirilir.
- Herhangi bir doku hasarını onarma ve yeni hücre oluşturmayı sağlar. (Örneğin büyüme ve hamilelik sırasında). Esas olarak proteinler tarafından olduğu kadar bazı yağ türleri, vitaminler ve mineral tuzlar tarafından gerçekleştirilir.
- Dış ve iç etkenlerden (örneğin enfeksiyonlar) gelen saldırılara karşı koyabilecek savunmalara sahip olmanızı sağlar. Bu işlev, koruyucu, esas olarak proteinler, vitaminler ve bazı mineral tuzlar tarafından gerçekleştirilir.
- Yaşam için temel biyokimyasal reaksiyonları sağlar. (nefes alma, yemek yeme, sindirme, hareket etme vb.). Düzenleyici olarak adlandırılan bu işlev ise; proteinler, vitaminler, karbonhidratlar, mineral tuzlar ve su tarafından gerçekleştirilir.
Yetersiz ve Dengesiz Beslenmede Oluşabilecek Sorunlar Nelerdir?
Hem miktar hem de nitelik olarak yanlış gıda ile beslenirseniz, aşağıdaki gibi patolojik sorunlar söz konusu olabilir.
- Hipertansiyon
- Kardiyovasküler sistem hastalıkları
- Aşırı kilo ve obezite
- Metabolik hastalıklar (artan kolesterol ve kan trigliseridleri)
- 2 tip diyabet
- Osteoporoz
- Karaciğer yağlanması,
- Diş çürüğü
- İyot eksikliğine bağlı guatr,
- Bazı tümör türleri.
